Tarım arazisi ve miras tapusu olan milyonlarca vatandaşı ilgilendiren yeni karar yürürlüğe girdi. 15 gün içinde o belgeyi teslim etmeyenlerin hakkı yanacak.
Türkiye genelinde milyonlarca tapu sahibini, özellikle de babadan, dededen kalma tarım arazisi bulunan mirasçıları çok yakından ilgilendiren yepyeni bir dönem resmen başladı. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) yönetmeliğinde yapılan köklü değişiklikler, taşradaki mülkiyet savaşlarını ve miras uyuşmazlıklarını doğrudan etkileyecek güce sahip. Tarımsal üretimin kayıt altına alınması, devlet desteklerinin doğru kişilere ulaşması ve tarım arazilerinin atıl kalmaması amacıyla hayata geçirilen bu yeni sistemde, mülkiyet kayıtlarının güncellenmesi için çok dar bir zaman dilimi belirlendi. Tapu sahiplerine ve mirasçılara, eksik ya da tartışmalı belgelerini tamamlamaları için tam 15 günlük kesin bir süre tanındı.
Tarım Arazilerinde Yeni Dönem: ÇKS Sistemi Tamamen Değişti
Yeni düzenlemeyle birlikte tarımsal faaliyetlerin çok daha sıkı ve dijital yöntemlerle takip edilmesi hedefleniyor. Artık taahhütname kapsamında yer alan arazilerin kayıtları, sadece beyana dayalı olmayacak. Üretim yılına ait yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri ve il/ilçe müdürlükleri bünyesinde kurulan özel tespit komisyonlarının saha çalışmalarıyla her bir metrekare arazinin kimin tarafından, ne amaçla işlendiği tek tek raporlanacak. Bu durum, özellikle yıllardır işlenmeyen ya da üzerinde fiili olarak tarım yapılmadığı halde destekleme alan arazilerin tespit edilmesini sağlayacak. Tapu sahipleri için bu takip, mülkiyet haklarının korunması açısından hayati bir önem taşıyor.
Miras Kalan Topraklar İçin 15 Günlük Kritik Süre Başladı
Anadolu’da en büyük mülkiyet sorunlarının başında gelen miras ve intikal işlemleri, yeni yönetmelikle birlikte tam anlamıyla mercek altına alınıyor. Veraset yoluyla iştirak edilen ancak henüz resmi olarak intikali gerçekleştirilmemiş, yani kardeşler arasında resmi olarak paylaşılmamış araziler için kritik bir süreç başladı. Eğer mirasçılardan veya hissedarlardan biri, bu arazilerin ÇKS kaydına veya kullanım şekline itiraz ederse, sistem alarm verecek. Yetkililer, bu tür uyuşmazlıkların çözülmesi ve hak sahipliğinin ispatlanması için taraflara tam 15 gün süre tanındığını açıkladı. Bu süre zarfında gerekli belgeleri ibraz edemeyenlerin kayıtları askıya alınacak veya tamamen iptal edilecek.
İtiraz Halinde Kayıtlar Tamamen Geçersiz Sayılacak
Yeni sistemin en can alıcı noktalarından biri de tek bir ortağın ya da mirasçının itirazıyla tüm sürecin kilitlenebiliyor olması. Hissedarlardan birinin, kendi payına düşen alanın haksız yere kullanıldığına dair yapacağı yazılı itiraz, o üretim yılına ait taahhütnameyi anında hükümsüz kılacak. Konuyla ilgili saha koordinatörleri şu uyarılarda bulunuyor: “Eğer mirasçılar ya da diğer hissedarlar süresi içinde itiraz ederse, bu arazilere ait kayıtlar, içinde bulunulan üretim yılından itibaren taahhütname süresinin sonuna kadar o hisse oranında tamamen geçersiz hale gelecektir. Bu yüzden hak sahiplerinin uzlaşması şart.” Bu durum, tarımsal desteklemelerden yararlanan binlerce çiftçinin destek ödemelerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalması anlamına geliyor.
Hangi Belgeler Zorunlu Tutuluyor?
Peki, tapu sahiplerinin ve tarım arazisi kullanıcılarının bu 15 günlük süre içinde hangi belgeleri hazır etmesi gerekiyor? Eğer tapu sahibi vefat etmiş ve miras intikali henüz yapılmamışsa, sistem sizden öncelikli olarak resmi bir mirasçılık belgesi (veraset ilamı) talep edecek. Bunun yanı sıra, kendi adına tapu kaydı olmayan ancak araziyi fiilen işleyen kişilerin, diğer tüm hissedarlarla yapılmış ıslak imzalı bir kira sözleşmesi ya da resmi muvafakatnameyi andıran yeni tip taahhütnameyi sisteme yüklemesi zorunlu olacak. Eğer hisse oranları belirsiz ise, istisnasız tüm hissedarların onayının yer aldığı ortak bir taahhütname belgesi aranacak.
İntikali Yapılmamış Arazilerde Süreç Nasıl İşleyecek?
İntikali yapılmamış araziler, tarımsal üretimin önündeki en büyük bürokratik engellerden biri olarak görülüyordu. Yeni düzenleme, bu arazilerin atıl kalmasını önlemek adına geçici çözümler sunsa da hukuki hakları sıkı denetim altına alıyor. Üçüncü şahıslar tarafından yapılan haksız itirazlar sonraki aşamalarda dikkate alınmayacak olsa da kan bağı olan mirasçıların her an hak talep etme yetkisi bulunuyor. Tapu sicilinde adı geçen malikin vefat etmesi durumunda, mirasçıların hak kaybı yaşamamak adına e-Devlet kapısı üzerinden veya en yakın tapu müdürlüğünden veraset ilamlarını alarak tarım il müdürlüklerine başvurması gerekiyor. Sürecin sahaya ve tarımsal üretime olan yansımalarını yakından izlemeye devam edeceğiz.
